Surogacja, manipulacje genetyczne, ochrona embrionów i osób starszych, sprzeciw wobec zadawania śmierci oraz wezwanie francuskich biskupów do wytrwania w publicznej debacie o końcu życia – podczas wizyty we Francji papież Leon XIV w trzech kolejnych wystąpieniach przedstawił spójny i jednoznaczny apel o ochronę ludzkiego życia i godności człowieka.
W ciągu zaledwie trzech dni wizyty we Francji Leon XIV kilkakrotnie bardzo mocno zabrał głos w najważniejszych współczesnych sporach bioetycznych. Jego wypowiedzi w Paryżu i Lourdes układają się w jeden przekaz: godność człowieka nie może zależeć ani od możliwości technologicznych, ani od decyzji prawodawcy, ani od oceny jakości ludzkiego życia.
25 września, podczas przemówienia do władz Francji w Pałacu Elizejskim, papież przestrzegł przed wykorzystywaniem nauki i technologii w sposób, który zamiast służyć człowiekowi może prowadzić do naruszania jego godności.
Wskazał wprost na „manipulacje genetyczne, macierzyństwo zastępcze, handel organami czy oferowanie zaplanowanej śmierci”. Jednocześnie przypomniał, że „ochrona prawa do życia stanowi nieodzowny fundament wszystkich innych praw człowieka”.
Dwa dni później, 27 września w Lourdes, Leon XIV powrócił do kwestii ochrony życia dwukrotnie – najpierw podczas porannego spotkania z biskupami Francji, a następnie po południu w czasie spotkania z chorymi i personelem medycznym.
Leon XIV do biskupów: wytrwajcie w debacie o końcu życia
Podczas porannego spotkania z francuskim episkopatem papież odniósł się już bezpośrednio do miejsca Kościoła w trwającym we Francji sporze publicznym. Podkreślił, że jego głos nie powinien zostać zepchnięty do sfery prywatnej, zwłaszcza gdy stawką są kwestie dotykające – jak powiedział – „fundamentów cywilizacji”.
„Dlatego głos Kościoła ma pełne prawo być obecny w debacie publicznej we Francji; z samej swej natury ma on profetyczny autorytet. Nawet jeśli nie zawsze jest słuchany, pozostaje głosem oczekiwanym. Nawet jeśli nie zawsze się za nim podąża, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących fundamentów cywilizacji, pozostaje niezbędny”.
Następnie Leon XIV wprost nawiązał do zaangażowania francuskich biskupów w ostatnie spory dotyczące końca życia: „Znam waszą determinację i odwagę – wyraźnie okazaliście je podczas niedawnych debat dotyczących końca życia. Zachęcam was, abyście wytrwale podążali tą drogą wraz ze wszystkimi ludźmi dobrej woli, którzy bronią tych samych wartości”.
To ważny wymiar papieskiego przesłania. Leon XIV nie ograniczył się do przedstawienia zasad bioetycznych, ale odniósł je do konkretnej debaty publicznej we Francji i zachęcił biskupów do dalszej obecności w tym sporze.
„Nie można uznać zadawania śmierci za coś normalnego”
Kilka godzin później, podczas spotkania z osobami chorymi i pracownikami służby zdrowia w Lourdes, papież przeszedł od wezwania skierowanego do pasterzy Kościoła do bardzo konkretnego apelu dotyczącego medycyny i opieki nad człowiekiem cierpiącym.
Leon XIV podkreślił, że godność człowieka nie zależy od jego zdrowia, sprawności ani sytuacji życiowej. „Osoba ludzka posiada bowiem godność przez sam fakt, że istnieje i że jej ostatecznym przeznaczeniem jest wieczność. Godności osoby nie można mierzyć ani nie podlega ona dyskusji”.
Następnie jednoznacznie sprzeciwił się zadawaniu śmierci osobom chorym: „Właśnie w imię tej niezbywalnej godności osoby ludzkiej należy stanowczo odrzucić pokusę zadawania śmierci pod pozorem fałszywego współczucia. Nie można uznać zadawania śmierci za coś normalnego. Nie wszystko, co jest zgodne z prawem, jest moralnie słuszne”.
Szczególny apel skierował do lekarzy i pracowników służby zdrowia. „Otaczać troską człowieka cierpiącego, a nie pozbawiać go życia. Tak, drodzy przyjaciele, bądźcie gorliwymi sługami życia!”.
Papież zachęcił jednocześnie do niestrudzonego rozwijania opieki paliatywnej i badań naukowych oraz do pełnego czułości towarzyszenia osobom chorym.
Embrion i osoba starsza – ta sama godność
W Lourdes Leon XIV przypomniał również słowa ze swojego wcześniejszego przemówienia do członków Fundacji Jérôme’a Lejeune’a z 22 czerwca 2026 r.: „Nikt nigdy nie ma prawa decydować «na podstawie algorytmów laboratoryjnych o życiu konkretnego embrionu czy konkretnej osoby starszej! Medycyna nigdy nie może stać się służebnicą zaprogramowanej śmierci!»”.
W tej samej wypowiedzi papież połączył więc ochronę człowieka u początku życia i u jego kresu. Wcześniejsze słowa z Pałacu Elizejskiego o surogacji i manipulacjach genetycznych znalazły w Lourdes dopełnienie w jednoznacznym sprzeciwie wobec zadawania śmierci oraz w obronie embrionów, osób starszych i chorych.
Jedno przesłanie podczas jednej wizyty
Trzy wystąpienia Leona XIV tworzą spójny przekaz. 25 września wobec władz Francji papież mówił o manipulacjach genetycznych, surogacji, handlu organami i „zaplanowanej śmierci”. 27 września rano wobec francuskich biskupów upomniał się o prawo Kościoła do obecności w debacie publicznej i zachęcił ich do wytrwania w sporze dotyczącym końca życia. Tego samego dnia po południu wobec chorych i medyków odrzucił zadawanie śmierci pod pozorem współczucia i wezwał do rozwoju opieki paliatywnej.
W centrum każdego z tych wystąpień znajduje się ta sama zasada: możliwość technologiczna lub legalność określonego działania nie wystarczają, aby uznać je za słuszne. Punktem odniesienia pozostaje niezbywalna godność każdej osoby ludzkiej i prawo do życia.
– To niezwykle mocny i spójny głos. Leon XIV mówi o ochronie życia nie fragmentarycznie, ale jako o jednej zasadzie obejmującej człowieka od początku jego istnienia aż do naturalnej śmierci. Szczególnie ważne jest to, że we Francji nie poprzestał na przedstawieniu nauczania Kościoła, ale wprost zachęcił biskupów, aby wytrwali w debacie publicznej dotyczącej końca życia – komentuje Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.
Federacja zwraca uwagę, że słowa papieża padają w czasie intensywnych europejskich debat dotyczących zarówno surogacji i technologii reprodukcyjnych, jak i prawnych rozwiązań odnoszących się do końca życia.
– Najważniejsze jest zdanie, które papież wypowiedział w Lourdes: nie wszystko, co legalne, jest moralnie słuszne. Prawo może się zmieniać, możliwości technologiczne mogą rosnąć, ale godność człowieka nie może być przedmiotem głosowania, kontraktu czy decyzji medycznej – dodaje Bałtroszewicz.
Polska Federacja Ruchów Obrony Życia prowadzi obecnie działania dotyczące prawnych konsekwencji surogacji w Polsce. Papieskie wystąpienia podczas wizyty we Francji pokazują jednak szerszy kontekst tych działań: obrona życia wymaga dziś równoczesnej obecności w debatach dotyczących początku życia, nowych technologii, medycyny oraz jego naturalnego kresu.
