Fundacja JEDEN Z NAS alarmuje: 28 września Europa usłyszała dwa skrajnie odmienne przesłania dotyczące człowieka i przyszłości kontynentu. Tego samego dnia, gdy przedstawiciele 11 państw europejskich – w International Safe Abortion Day (Międzynarodowy Dzień Bezpiecznej Aborcji) – wezwali do przyjmowania prawa i polityk zwiększających dostęp do aborcji oraz wskazali na działania na rzecz jej dekryminalizacji, papież Leon XIV, przemawiając we Francji, jednym z państw wymienionych w tej deklaracji, wezwał młodych Europejczyków, aby miłowali życie, zakładali rodziny, przyjmowali dzieci i bronili godności każdego człowieka „od pierwszej chwili życia w łonie matki aż po ostatnie tchnienie”.
Wspólną deklarację ogłosili ambasadorowie, wysłannicy i rządy Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Islandii, Litwy, Luksemburga, Niderlandów, Norwegii, Hiszpanii i Szwecji. Dokument opublikował rząd Niderlandów 28 września, z okazji Międzynarodowego Dnia Bezpiecznej Aborcji. Sygnatariusze uznają dostęp do aborcji za istotny dla autonomii cielesnej, równości płci, praw człowieka, demokracji i powszechnej ochrony zdrowia. Wzywają do prawa i polityk wspierających dostęp do „safe abortion care” (bezpiecznej opieki aborcyjnej) oraz do ochrony środowisk działających na rzecz dekryminalizacji aborcji.
– Nie możemy przejść nad tym do porządku dziennego. Jedenaście państw występuje wspólnie właśnie w Międzynarodowy Dzień Bezpiecznej Aborcji i domaga się dalszego zwiększania dostępu do aborcji. Jednocześnie papież, na ziemi jednego z tych państw, przypomina o godności człowieka od początku jego życia. To niezwykle czytelny obraz dwóch wizji Europy – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Fundacji JEDEN Z NAS.
Aborcja jako element systemu ochrony zdrowia
Deklaracja 11 państw wpisuje się w szerszą kampanię. Tegoroczne wezwanie związane z Międzynarodowym Dniem Bezpiecznej Aborcji postuluje uznanie kompleksowej opieki aborcyjnej za „essential healthcare” (niezbędny element opieki zdrowotnej), włączanie jej do powszechnych systemów ochrony zdrowia, dekryminalizację oraz usuwanie barier prawnych, administracyjnych, finansowych i instytucjonalnych. Autorzy apelu wzywają także instytucje i darczyńców do długofalowego finansowania usług, badań, rzecznictwa i pomocy prawnej.
– Nie chodzi już tylko o granice dopuszczalności aborcji w poszczególnych państwach. Obserwujemy próbę zmiany samego sposobu jej definiowania: z problemu bioetycznego dotyczącego życia człowieka w standardowe świadczenie zdrowotne. Za taką zmianą języka mogą pójść konkretne konsekwencje prawne i finansowe – ocenia Bałtroszewicz.
My Voice, My Choice i zbliżająca się konferencja w Barcelonie
Podobny kierunek widać w europejskiej inicjatywie obywatelskiej My Voice, My Choice (Mój Głos, Mój Wybór). W odpowiedzi z 26 lutego 2026 r. Komisja Europejska wskazała, że zainteresowane państwa mogą dobrowolnie, zgodnie z własnym prawem, wykorzystać istniejące środki Europejskiego Funduszu Społecznego Plus do poprawy dostępu do legalnie dostępnych usług aborcyjnych. Komisja nie zaproponowała w tym celu nowego instrumentu prawnego.
Kolejnym wydarzeniem, które Fundacja będzie monitorować, jest 16. konferencja FIAPAC – International Federation of Professional Abortion and Contraception Associates (Międzynarodowej Federacji Specjalistów ds. Aborcji i Antykoncepcji) – zaplanowana na 2–3 października w Barcelonie. Jej hasło brzmi „Beyond divisions: Rethinking contraception and abortion in a rapidly changing world” („Ponad podziałami: nowe spojrzenie na antykoncepcję i aborcję w szybko zmieniającym się świecie”). Na 1 października zapowiedziano wydarzenia poprzedzające konferencję, w tym forum o aktywizmie w systemach ochrony zdrowia oraz mobilizacji społecznej, prawnej i politycznej.
– My Voice, My Choice, deklaracja 11 państw i agenda spotkania w Barcelonie pokazują, dlaczego środowisko pro-life musi patrzeć szerzej niż na krajowe ustawy. Ten spór toczy się również poprzez język praw człowieka, politykę zdrowotną i mechanizmy finansowania. Sprawdzimy, jakie propozycje padną w Barcelonie, i będziemy o nich informować – zapowiada prezes Fundacji.
Papież mówi o życiu właśnie we Francji
Szczególnie wymowny jest fakt, że tego samego 28 września Leon XIV wygłosił swoje przesłanie w Metzu, we Francji – państwie wymienionym wśród autorów deklaracji. Podczas spotkania „U korzeni Europy – dla pokoju i jedności” mówił o Robercie Schumanie, chrześcijańskich korzeniach kontynentu i centralnym miejscu osoby ludzkiej w europejskim projekcie.
Zwracając się do młodych, papież powiedział: „Miłujcie życie w każdej jego chwili i nie lękajcie się przyszłości!”. Następnie wezwał: „Nie lękajcie się zakładać rodzin, przyjmować na świat dzieci i bronić godności każdej osoby, od pierwszej chwili życia w łonie matki aż po ostatnie tchnienie”.
– Ten paradoks powinien dać Europie do myślenia. Papież mówi we Francji o obronie każdego człowieka od pierwszej chwili życia, a tego samego dnia przedstawiciele Francji uczestniczą w apelu wpisującym dostęp do aborcji w język praw człowieka, demokracji i ochrony zdrowia. Święty Jan Paweł II mówił o zmaganiu kultury życia z kulturą śmierci. Dziś widzimy, jak aktualne pozostaje to rozróżnienie – mówi Jakub Bałtroszewicz.
Zdaniem Fundacji JEDEN Z NAS wydarzenia z 28 września stawiają pytanie o to, kogo Europa obejmuje ochroną i jak rozumie godność najsłabszych. Fundacja zapowiada dalsze monitorowanie międzynarodowej debaty oraz informowanie o jej skutkach dla Polski.
